تایبەتمەندییە ناوازە و گرنگەکان

• بوونی چەند جێناوێک بۆ یەک کەسایەتیی ڕێزمانی؛
  بۆ نموونە، جێناوی یەکەم کەس ("من") دەتوانرێت بە شێوەی جیاواز وەک خۆی یەکەم، خۆی دووەم یان خۆی سێیەم دەربڕدرێت (I1, I2, I3…).

لە ناو ئەم سیستەمەدا، یەک کەسایەتیی ڕێزمانی (وەک "من") دەتوانرێت بە دوو یان زیاتر ضمیر دەربڕدرێت، کە هەر یەک پەیوەندیدارە بە کارکردێکی زمانی، هەستی یان زانستی جیاواز.
بۆ نموونە: خۆی یەکەم، خۆی دووەم، خۆی سێیەم.

نموونە لە کوردی (کرمانجی):
(I1: MIN، I2: EZ، I3: MIN D …)

• سیستەمی زمانیجێناوەە تایبەتییەکان بەکار دەهێنێت بۆ کاتەکانی ڕابردوو، ئێستا و داهاتوو، کە هەر یەک ناوێکی جیاوازی هەیە.

نموونە لە کرمانجی:
(I1: MIN بۆ ڕابردوو، I2: EZ بۆ ئێستا، I3: MIN D بۆ داهاتوو …)

تایبەتمەندییە هاوبەشەکان

• توانای دەربڕینی هەست یان کردارێکی تایبەتی بە شێوەی جیاواز
  ئەمە نیشان دەدات کە هەر شێوازێکی دەربڕین دەتوانێت ناوچە چالاکیی مێشک بگۆڕێت لە ناوچەیەک بۆ ناوچەیەکی دیکە.
  (توانای دەربڕینی هەست یان کردارێک بە چەندین شێوەی زمانی جیاواز.)

• بەکارهێنانی چەند وشەی هاوواتا بۆ دەربڕینی یەک کردار یان چەمکی هەستی تایبەتمەندییەکی باوی زمانە.
  هەر وشەیەکی هاوواتا هەستێکی وردتر یان پەیوەندییەکی حەسی جیاواز هەڵدەگرێت.

بۆ نموونە، لە زمانی ئینگلیزیدا وشەکانی listening و hearing هەردووکیان ئاماژە بە هەستی بیستن دەکەن، بەڵام لە ئاستی مەبەست و بەشداریکردنی زانستیدا جیاوازن؛
listening واتە گوێگرتنی چالاک و بە ئاگایی،
لە کاتێکدا hearing واتە وەرگرتنی نەرەتی یان بێ‌هەوڵ.

ئەم جیاوازییە نیشان دەدات کە تەنانەت وشەی هاوواتا دەتوانن لە ناوچە عەصبییە جیاوازەکاندا پرۆسە بکرێن، کە هەر یەک تایبەتمەندیی کارکردی تایبەتی خۆیان هەیە.

هەرچەندە هەردوو وشەکە مانایەکی گشتی هاوبەش هەڵدەگرن (هەستی بیستن)، بەڵام سیستەمە جیاوازەکانی ناقڵە عەصبی و کەسایەتییە زانستییە ناوخۆییەکان چالاک دەکەن کە بەرپرسی پرۆسەکردنن.

ئەمە ئاماژەیە بۆ بوونی جیاوازییەکی قووڵتری عەصبی-زانستی لە ژێر گۆڕانکارییە زمانییە وردەکاندا.