یاساکانی ڕێزمانیی شاراوە وەک سیستەمێک بۆ توێژینەوەی بیر و مێشک

١- پێشەکی

هەندێک لە یاساکانی ڕێزمان — چ ئەوانەی بە شێوەی ئاشکرا لەلایەن ڕێزمان‌نووسان تۆمارکراون، یان ئەوانەی بە شێوەی نائاشکرا لە ناو بەکارهێنانی زماندا جێگیر بوون — سیستەمێکی شاراوە پێکدەهێنن.
ئەم سیستەمە دەتوانرێت وەک چوارچێوەیەکی زانستی بەکاربهێنرێت بۆ لێکۆڵینەوە لە پێکهاتە زانستی و دەروونییەکانی بیر و مێشک.

٢- شێوەکانی جێناوی یەکەم و دووەم

سەرنج بدە بە بەکارهێنانی ڕێزمانیی جێناوەکانی یەکەم کەس، کە ئێمە ناویان دەنێین:

Person-I.1 (وەک: “MIN”)
و
Person-I.2 (وەک: “EZ”)

ئەم شێوانە یاسای ڕێزمانی چالاک دەکەن کە بەشێکیان لەلایەن زمانەوانانەوە سەرنجی پێنەدراوە.

یاسای 1

Person-I.1 بە شێوەی بنەڕەتی لە هەموو سێ کاتدا (ڕابردوو، ئێستا، داهاتوو) دەردەکەوێت.

یاسای 2

Person-I.2 شێوەیەکی جیاواز هەیە؛ لە هەندێک بارودۆخدا شوێنی Person-I.1 لە هەندێک کاتدا دەگرێتەوە.

یاسای 3

لە یاسایەکی سێیەمدا، Person-I.1 بۆ کاتی ڕابردوو بەکاردەهێنرێت، و Person-I.2 بۆ کاتی ئێستا و داهاتوو.

یاسای 4

لە کۆنتێکستی کۆمەڵایەتییدا، تێکەڵبوونی Person-I.1 و Person-I.2 پێنج یاسای لاوەکی دروست دەکات کە شێوازی کارلێککردن نیشان دەدات.

ئەم یاسایانە بە شێوەی سیستەماتیک جێبەجێ دەکرێن — هەرچەندە بە شێوەی نائاگادار — و پێکهاتەی گفتوگۆ دروست دەکەن.

٣- یاسا لاوەکییەکان و کاریگەریی دەروونی

یاسای چوارەم کە پەیوەندیدارە بە کارلێککردنی کۆمەڵایەتی، بە پێنج یاسای لاوەکی دابەش دەبێت.
هەر یەک لەم یاسایانە گواستنەوە نێوان Person-I.1 و Person-I.2 ڕێکدەخات و شێوازی جیاوازی کارلێککردن دروست دەکات.

ئەم شێوانە دەتوانن بە هۆی دروستبوونی مۆدێلەکانی کەسایەتی ببن — کە سودبەخشن بۆ هەڵسەنگاندنی دەروونی یان بەکارهێنانیان لە سیستەمە ناسینەوەییەکانی سەر بنەمای نیوروگرام.

٤-تێگەیشتنی نێوان-زمانی

بە ئاشکراکردنی ئەم سیستەمە ڕێزمانییە نائاگادارانە لە زمانەکەی خۆمان، دەتوانین هەمان ڕێگەکار بۆ زمانەکانی دیکەش بەکاربهێنین.
ئەم بنەمایە هاوتەریبە بە توێژینەوەکانی پیشان‌دەر کە پێکهاتە ڕێزمانییە شاراوەکان — و پرۆسە عەصبییەکانیان — گرنگن بۆ تێگەیشتن لە فامکردنی ڕستە.

٥- هاوسەنگیی نائاگادار و کاریگەرییە زانستییەکان

ئێمە بە شێوەیەکی بەردەوام ئەم یاسایە نائاگادارانە بەکاردەهێنین، بێ ئەوەی هەست بە هەڵە یان هەوڵ بدەین.
ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە سیستەمێکی ڕێزمانیی جێگیر و ڕێکخراو هەیە — کە هاوشێوەی ئەو دۆزینەوانەی عەصب-زمانەوانییە کە حەساسیتی مێشک بۆ پاتێرنە ڕێکخراوە شاراوەکان پیشان دەدەن.

٦- بەرەو چوارچێوەیەکی نوێ: تێکخستنی نیوروگرام

ئامانجمان ئەوەیە ئەم یاسا ڕێزمانییە شاراوەکان بناسین و بیانخەینە ناو «نیوروگرام» — مۆدێلێک کە پەیوەندی نێوان ڕێزمان و پڕۆفایلە عەصبی و دەروونییەکان دروست دەکات.

بەم کارە، بەشداری لە دروستکردنی بوارێکی نوێی نێوان-بوارەکان دەکەین — لەو شوێنەی ڕێزمان، بیر و مێشک یەکدەگرن و ڕویکردێکی زانستیی نوێ پێش دەخرێت.

إنزار شریف صالح